wiosna biologia


Zgłoszenia na olimpiadę Olimpus Sesja zimowa kończą się za:
dni godzin minut sekund

Szkoła Podstawowa: KLASA 5

1.   Biologia i dziedziny biologii:

  • źródła wiedzy o biologii;
  • organizmy wielokomórkowe;
  • budowa mikroskopu i obserwacje mikroskopowe;
  • przygotowanie preparatów;

2.   Czynności życiowe organizmów:

  • komórka roślinna;
  • komórka zwierzęca;
  • składniki chemiczne organizmów;
  • organizmy samożywne i cudzożywne;

3.   Wirusy i bakterie:

  • budowa i różnorodność wirusów i bakterii;
  • porosty, ich budowa i znaczenie;
  • cechy i budowa wirusów;
  • cechy bakterii, występowanie, odżywianie, oddychanie i rozmnażanie się;
  • znaczenie bakterii w przyrodzie;
  • choroby wirusowe i bakteryjne;

4.   Protisty i grzyby:

  • różnorodność protistów i grzybów;
  • występowanie i środowisko życia protistów oraz grzybów;

5.   Tkanki i organy roślinne:

  • rodzaje tkanek;
  • przystosowania budowy poszczególnych tkanek roślinnych do pełnienia określonych funkcji;
  • korzeń - funkcje i budowa;
  • budowa i funkcje łodygi;
  • liść jako wytwórnia pokarmu;

6.   Mchy:

  • środowisko życia;
  • budowa i znaczenie mchów;
  • przedstawiciele mchów;

7.   Widłaki, paprocie i skrzypy:

  • charakterystyczne cechy paproci, skrzypów i widłaków;
  • środowisko ich życia;
  • budowa zewnętrznas przedstawicieli paprociowych, widłakowych, skrzypowych;
  • znaczenie paproci, widłaków i skrzypów w przyrodzie;

Szkoła Podstawowa: KLASA 6

1.   Charakterystyka świata zwierząt:

  • budowa i czynności życiowe;
  • tryb życia zwierząt;
  • bezkręgowce i kręgowce;

2.   Tkanki zwierzęce:

  • klasyfikacja tkanek zwierzęcych - tkanka nabłonkowa, tkanka łączna, tkanka mięśniowa, tkanka nerwowa - budowa i funkcje;

3.   Parzydełkowce i płazińce:

  • środowisko i tryb życia parzydełkowców;
  • charakterystyczne cechy parzydełkowców;
  • znaczenie parzydełkowców;
  • środowisko i tryb życia płazińców;
  • cechy charakterystyczne płazińców;
  • znaczenie płazińców w przyrodzie;

4.   Nicienie i pierścienice:

  • środowisko i tryb życia nicieni;
  • charakterystyka i znaczenie nicieni;
  • środowisko życia pierścienic;
  • budowa i znaczenie pierścienic;

5.   Stawonogi i skorupiaki:

  • środowiska życia skorupiaków;
  • różnorodność skorupiaków;
  • znaczenie skorupiaków w przyrodzie i dla człowieka;

6.   Owady i ich świat:

  • środowisko i tryb życia owadów;
  • cechy wspólne owadów;
  • różnorodność owadów;
  • znaczenie owadów;

7.   Pajęczaki i mięczaki:

  • środowisko życia pajęczaków;
  • cechy wspólne pajęczaków;
  • różnorodność pajęczaków;
  • znaczenie pajęczaków;
  • cechy wspólne mięczaków;
  • środowiska życia;
  • różnorodność mięczaków;
  • znaczenie w przyrodzie;

8.   Małże i głowonogi:

  • środowisko życia;
  • cechy wspólne;
  • różnorodność budowy małży i głowonogów;
  • znaczenie małży i głowonogów;

9.   Ryby:

  • środowisko i tryb życia ryb;
  • budowa zewnętrzna ryb;
  • rozmnażanie się i rozwój;
  • znaczenie ryb w przyrodzie;

10.   Płazy i gady:

  • środowisko życia płazów;
  • budowa płazów;
  • rozmnażanie się i rozwój płazów;
  • różnorodność płazów;
  • znaczenie płazów w przyrodzie i dla człowieka;
  • działania człowieka wpływające na różnorodność płazów - zagrożenia i ochrona;
  • środowiska życia gadów;
  • gady jako zwierzęta zmiennocieplne;
  • budowa gadów i jej związek z życiem na lądzie - cechy wspólne przedstawicieli tej gromady;
  • rozmnażanie się i rozwój gadów;
  • różnorodność gadów;
  • znaczenie gadów w przyrodzie i dla człowieka;
  • działania człowieka wpływające na różnorodność gadów - zagrożenia i ochrona;

11.   Budowa ptaków:

  • różnorodność środowisk życia ptaków;
  • ptaki jako kręgowce stałocieplne;
  • charakterystyczne cechy budowy ptaków - cechy wspólne przedstawicieli gromady;
  • przystosowania ptaków do lotu;

Szkoła podstawowa: KLASA 7

1.   Układ nerwowy i narządy zmysłów:

  • ośrodki nerwowe;
  • centralny i obwodowy układ nerwowy, autonomiczny układ nerwowy - budowa;
  • przykłady kontroli - układ nerwowy współczulnym i przywspółczulny;
  • łuk odruchowy, pojęcie i rodzaje odruchów;
  • synapsy i ich rodzaje;
  • choroby i higiena układu nerwowego;
  • zmysły - budowa i działanie oraz higiena narządów zmysłów; przegląd i budowa zmysłu dotyku, słuchu, wzroku, równowagi;

2.   Układ hormonalny:

  • gruczoły dokrewne i ich przegląd;
  • rola i rodzaje hormonów;
  • zasada działania hormonów;
  • antagonistyczne działanie hormonów;
  • choroby układu dokrewnego;

3.   Układ rozrodczy i jego funkcjonowanie:

  • rozwój płodowy i pozapłodowy człowieka;
  • fizjologia rozmnażania;
  • cykl miesiączkowy;
  • budowa układu rozrodczego męskiego i żeńskiego;
  • budowa i powstawanie plemnika i komórki jajowej;
  • fizjologia zapłodnienia;
  • choroby i higiena układu rozrodczego;

Szkoła Podstawowa: KLASA 8

1.   Ekologia:

  • podstawowe pojęcia w ekologii;
  • tolerancja ekologiczna; przykłady gatunków wskaźnikowych; stenobionty i eurybionty;
  • organizm a środowisko;
  • interakcje między i wewnątrzpopulacyjne;
  • strategie rozrodu - r i K;
  • zależności pokarmowe; łańcuch spasania i detrytusowy; piramidy troficzne; sieci zależności troficznych;
  • materia i energia w ekosystemie;
  • cechy i struktura populacji; krzywe przeżywania i wzrostu populacji - jotowata i esowata;
  • cykle biogeochemiczne - węgiel, azot;
  • struktura i funkcjonowanie ekosystemu; piętra roślinności w lesie i górach;
  • sukcesja ekologiczna;
  • źródła i skutki zanieczyszczeń atmosfery, hydrosfery i litosfery; dziura ozonowa, efekt cieplarniany, kwaśne deszcze, smog i jego rodzaje;

2.   Ewolucjonizm:

  • istota procesu ewolucji;
  • pośrednie i bezpośrednie dowody ewolucji;
  • skamieniałości;
  • ogniwa pośrednie;
  • relikty;
  • jedność budowy i funkcjonowania organizmów;
  • narządy szczątkowe;
  • rozmieszczenie organizmów;
  • struktury homologiczne i analogiczne, konwergencja i dywergencja;

3.   Mechanizmy ewolucji:

  • założenia teorii ewolucji;
  • powstawanie nowych gatunków;
  • przykłady doboru stabilizującego, rozdzielającego i kierunkowego;
  • mechanizmy i prawidłowości ewolucji, w tym mutacje, dobór naturalny, dryf genetyczny, adaptacje;

4.   Pochodzenie człowieka:

  • systematyka człowieka;
  • podobieństwa i różnice między człowiekiem a małpami człekokształtnymi;
  • przebieg ewolucji człowieka;

Liceum Ogólnokształcące: KLASA 1 (kontynuacja szkoły podstawowej)

1.   Kierunki przemian metabolicznych:

  • rodzaje reakcji metabolicznych: anabolizm i katabolizm;
  • budowa i funkcja ATP;
  • inne rodzaje przenośników elektronów;
  • szlaki metaboliczne;
  • funkcje apoenzymu, koenzymu i centrum aktywnego;

2.   Budowa i działanie enzymów:

  • budowa i właściwości enzymów;
  • mechanizm działania enzymów - kataliza enzymatyczna;
  • badanie wpływu enzymów na białka;

3.   Oddychanie komórkowe. Oddychanie tlenowe:

  • znaczenie oddychania tlenowego;
  • związek między budową mitochondrium a przebiegiem oddychania tlenowego;
  • substraty i produkty kolejnych etapów oddychania tlenowego;

4.   Procesy beztlenowego uzyskiwania energii:

  • rodzaje fermentacji;
  • etapy przebiegu fermentacji mlekowej;
  • porównanie fermentacji z oddychaniem tlenowym;
  • zastosowanie fermentacji mlekowej i alkoholowej;

5.   Inne procesy metaboliczne:

  • uzyskiwanie energii ze składników pokarmowych;
  • znaczenie glukoneogenezy;
  • procesy syntezy i rozkładu glikogenu;
  • znaczenie procesu utleniania kwasów tłuszczowych - beta oksydacja;

Liceum Ogólnokształcące: KLASA 1 (kontynuacja gimnazjum)

1.   Czym jest różnorodność biologiczna:

  • różnorodność biologiczna;
  • poziomy różnorodności biologicznej;
  • zmiany różnorodności biologicznej w czasie;
  • określanie różnorodności biologicznej;
  • przyczyny różnic w rozmieszczeniu gatunków na Ziemi;
  • znaczenie różnorodności biologicznej dla człowieka;

2.   Zagrożenia różnorodności biologicznej:

  • współczesne wymieranie gatunków w porównaniu z poprzednimi wymieraniami z uwzględnieniem tempa i przyczyn;
  • działalność człowieka jako zasadnicza przyczyna wymierania gatunków;
  • przyczyny niszczenia siedlisk i ekosystemów;
  • gatunki obce i inwazyjne;
  • pojęcia: introdukcja, reintrodukcja, rekultywacja, restytucja, gatunki zwornikowe;
  • wpływ rolnictwa na różnorodność biologiczną;
  • eksploatacja zasobów przyrody;
  • konkurencja człowieka z innymi gatunkami;
  • gatunki wymarłe;
  • efekt kaskadowy;
  • gatunki z "Czerwonej księgi";

3.   Motywy i koncepcje ochrony przyrody:

  • cele ochrony przyrody;
  • egzystencjalne motywy ochrony przyrody;
  • ekonomiczne motywy ochrony przyrody;
  • etyczne i estetyczne motywy ochrony przyrody;
  • pozostałe motywy ochrony przyrody;
  • współczesne koncepcje ochrony przyrody
  • cywilizacja a środowisko naturalne;

4.   Sposoby ochrony przyrody:

  • ochrona indywidualna, gatunkowa i obszarowa;
  • ochrona bierna i czynna;
  • ochrona ścisła i częściowa;
  • ochrona in situ i ex situ;
  • restytucja i reintrodukcja gatunków;
  • tworzenie banków nasion;

5.   Ochrona przyrody w Polsce:

  • koncepcja ochrony przyrody;
  • przykłady form ochrony obszarowej (park narodowy, rezerwat przyrody, park krajobrazowy, obszar chronionego krajobrazu);
  • ochrona gatunkowa ścisła i częściowa;
  • chronione gatunki roślin, zwierząt, grzybów i porostów;
  • przykłady form ochrony indywidualnej (pomnik przyrody, stanowisko dokumentacyjne, użytek ekologiczny, zespół przyrodniczo-krajobrazowy);

6.   Międzynarodowe formy ochrony przyrody:

  • idea zrównoważonego rozwoju;
  • międzynarodowe inicjatywy w zakresie ochrony przyrody;
  • przykłady inicjatyw rządowych w zakresie ochrony przyrody;
  • międzynarodowe obszary chronione;
  • rezerwaty biosfery w Polsce;
  • znaczenie sieci ekologicznych;
  • Europejska Sieć Ekologiczna Natura 2000;
  • przykłady inicjatyw pozarządowych w zakresie ochrony przyrody;